Rys historyczny

Kronikarz polski ks. Jan Długosz wspomina o Dźbowie jako wsi królewskiej w „Liber beneficiorum” ok. roku 1470.

Od 1474 lud tutejszy należał do parafii św. Zygmunta. W 1533 r. wieś liczyła dziewięciu kmieci. Już w XVI i XVII w. pracowały tu zakłady wydobywania rudy i przetapiania, dlatego nazwy Kuźnica czy Ruda. Król Zygmunt I Stary w 1520 r. nadał przywileje Kuźnicy. Henryk Sienkiewicz wspomina w „Potopie” o Dybowie. W 1768 młyn w Dybowie należał do Józefa Polaczkiewicza. W 1834 wieś liczyła 63 domy i 440 mieszkańców. Pierwsza szkoła elementarna w Dźbowie powstała na przełomie 1818/1819, uposażona z par. św. Zygmunta. Pierwszym nauczycielem w Dźbowie był Ignacy Radzikowski. W czasach Królestwa Polskiego Częstochowa z okolicą należą do powiatu wieluńskiego, woj. Kaliskiego, a od 1846 gmina Dźbów z siedzibą w Ostrowach należała do guberni warszawskiej. Pierwsza poczta w Ostrowcach, straże w Dźbowie i Kuźnicy.

W 1863 roku chłopi z Dźbowa uzbrojenie przez policję carską denuncjowali powstańców styczniowych.

Od 1867 r. Dźbów należy do guberni piotrkowskiej pow. Częstochowa.

Od 1181 r. na terenie Gm. Dźbów są: fabryka odlewów żelaznych, dwa tartaki parowy i wodny, jednak szkoła. Dźbów liczy 3.363 mieszkańców. Sąd okręgowy był w Kamienicy Polskiej.

W 1891 r. powstała parafia św. Barbary. W 1900 r. Dźbów liczy 1.438 mieszkańców i posiada 160 budynków, uprawiano 1.475 morgów ziemi, a folwark posiadał 180 morgów. W 1910 r. do gminy Dźbów należało 9 wsi, były 3 szkoły, a już w 1917 – 9 szkół. W roku 1917 gmina Dźbów liczy już 8.611 mieszkańców.

Po I Wojnie Światowej Gm. Dźbów wraz z Częstochową weszły do woj. Kieleckiego. W 1918r. majątki zaborców i donacje zostały włączone do Skarbu Państwa. Już w 1900 w okręgu częstochowskim koncentruje się 70% wydobycia rudy żelaza w Polsce., kopalnie i huta pod zarządem Towarzystwa Górniczo-Hutniczego B. Hantke. W 1931 ludność gm. DźbóV liczy ok. 12.500 mieszkańców.

Mieszkańcy Dźbowa już w 1935 czynili starania u ks. bpa Teodora Kubiny w Częstochowie, o utworzenie nowej parafii z par. św. Barbary, do której było 8 km. W dniu 14 lipca 1937 r. ks. bp. Antoni Zimniak, erygował w Dźbowie ekspozyturę pw. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus, a pierwszym duszpasterzem został ks. Stanisław Guzik, były wikariusz z Wielunia. Pierwsza kaplica powstała w byłej szkole. Dźbów liczył wtedy 3.000 wiernych. Poświęcenia kaplicy i wprowadzenia ks. Stanisława Guzika dokonał proboszcz św. Barbary ks. Marian Nassalski dn. 22 sierpnia 1937r. A 17 października 1937r. z Jasnej Góry przez kościół św. Barbary ok. 5.000 ludzi wniosło obraz św. Teresy od Dzieciątka Jezus do Dźbowa. Obraz namalował krakowski malarz W. Radoliński (fundacja Endecji z Częstochowy), poświęcił O. gen. Pius Przeździecki w kaplicy Matki Bożej, a procesję prowadził ks. Marian Rzeszowski ze św. Barbary, mimo deszczu i zimna.

Już w 1938r. Oddział Rolnictwa i Reform Rolnych Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach obiecał 3 ha ziemi pod kościół w Dybowie. Projekt kościoła opracował inż. Arch. Witold Kłębkowski z Katowic, jako trzynawowy na wzór bazyliki starochrześcijańskiej. Dnia 21 sierpnia 1938r. powstał Komitet Budowy Kościoła. Do września 1939 zbudowano już mury na ok. 4 m wysokości, które hitlerowcy rozebrali, a materiał przeznaczyli dla pobliskiego majątku.

Po wojnie duszpasterzem został ks. Franciszek Rąpała. Pierwszego października 1946 roku ks. bp Teodor Kubina poświęcił kaplicę razem z mieszkaniem dla księdza. Nowy ks. proboszcz Gustaw Musiał w 1949 r. założył cmentarz o pow. 1,5 ha. Konsekracji dzwonów w kaplicy dokonał ks. bp Zdzisław Goliński 16 grudnia 1951 roku. Rozbudowę kaplicy a właściwie budowę nowego kościoła rozpoczął ks. Gustaw Musiał w marcu 1957, a wcześniej 4 marca 1957 r. ks. bp Zdzisław Goliński utworzył parafię. Autorami nowego projektu kościoła byli inż. Władysław Kobzdej, Jan Bajda i Wiktor Samotyj. Pracami kierował inż. Z Częstochowy Stanisław Szczepanik. Parafianie wspólnie ciężką pracą i ofiarami wznieśli kościół. Już 12 października 1958 roku ks. bp Stanisław Czajka poświęcił stan surowy świątyni. Równocześnie w latach 1958-1962 budowano plebanię. Witraże wykonała pani mgr Barbara Massalska z Gdańska, Ostatnią Wieczerzę i Drogę Krzyżową mgr Stanisław Mizerski z Gdańska a także sceny z życia św. Teresy. Otwarcie i poświęcenie Drogi Krzyżowej odbyło się 5 marca 1965r. Organy lO-o głosowe wykonał Marian Saganowski z Poznania. Konsekracji kościoła dokonał ks. bp Franciszek Musiel 9 października 1966 roku. W latach 70-tych powiększono cmentarz grzebalny kupując działki od p. Genowefy Ujmy i Bolesława Lestera. Obok cmentarza wybudowano dom-kalicę przedpogrzebową.

Ks. Stanisław Guzik urodzony 18 listopada 1905 roku w Przesławicach w parafii Koniusza pow. Miechów, skończył Seminarium Duchowne w Krakowie, święcenia otrzymał na Jasnej Górze w 1932r. został pierwszym duszpasterzem Ludu Dźbowa 22 sierpnia 1937 roku. Rozpoczął bardzo owocne prace duszpasterskie. Był też przyjacielem i opiekunem konspirantów i partyzantów. Patriota i działacz społeczny.

W dniu 17 listopada 1943 r. partyzanci wykonali wyrok w majątku na zarządcy Józefie Kesslingerze, który był oprawcą żydów w getcie częstochowskim na Zawodziu, mimo upomnień nie zaprzestał mordować Żydów na rozkaz Gestapo. W odwecie hitlerowcy za zgoda Hansa Franka Gubernatora w Krakowie wzięli 20 więźniów z więzienia w Lublińcu i 10-ciu powiesili na placu przykościelnym, wobec zwołanych pod przymusem Polaków, a także dzieci w dniu 26 listopada 1943r. dowódcą egzekucji był szef Gestapo z Blachowni Mathias Chriestiansen z Gestapo z Opola. Następnie 10-ciu powieszono na Sadzie Młyńskiej w Gnaszynie 24 kwietnia 1944r.

Już Niemcy byli wyczuleni na Dźbów. Zdrajca wydał im listę partyzantów w tym także ks. Stanisława Guzika. W październiku 1944 przeprowadzili rewizję na plebanii przy ul. Leśnej i znaleźli ślady po partyzantach. Następnego dnia rano przyjechali po księdza (prawdopodobnie 22 października 1944r.) i aresztowali go. Droga Krzyzowa Konopiska – Blachownia – Lubliniec – Gross – Rosen – Rogoźnik – Dora -Northausen, gdzie w obozie zmarł 10 marca 1945r. o godz. 01:30. W grudniu 1944r. ks. bp Teodor Kubina przysłał do parafii pasjonistę O. J. Dzirowskiego. W czerwcu zaś przybył ks. Franciszek Rapała. W 1949 do pracy wielkiej przybył Gustaw Musiał. W czasach stalinizmu wybudował z Ludem kościół. Do 1953r. uczył religii w szkole, a potem przy kościele, gdy wyrzucono religię ze szkół.

Nawiedzenia Kopii Cudownego Obrazu N. Maryi i Panny Częstochowskiej było 31 stycznia 1980r., pod przewodnictwem ks. bp Tadeusza Szwagrzyka. Parafianie ufundowali tabernakulum Panu Jezusowi w Najświętszym Sakramencie.

17.04.1988r. ks. bp Stanisław Nowak z naszej paraf. Wydzielił nową parafię Nawrócenia Świętego Pawła Apostoła, a 24 lipca 2003r. parafię Świętej Kingi na kuźnicy.

Nawiedzenie relikwii św. Teresy od Dzieciątka Jezus – 17 czerwca 2005 roku. Nawiedzenie Obrazu Pana Jezusa Miłosierdzia – sobota 14 grudnia 2002 roku. Poświęcenie Krzyża Misyjnego na Osiedlu – 10 kwietnia 2011 roku.

Nawiedzenie relikwii Krzyża św. – 4 kwietnia 2011 roku.

Osiedle Górnicze „Dźbów” wybudowano w latach 1950, a w związku z nim powstało Przedszkole – 1 września 1950 roku.

Pierwsza kuźnica w Dybowie od XVI wieku. Mikołaj Wolski urodzony w 1549 r. wychowany na dworze Habsburgów. Przemysłowe wydobycie rudy rozpoczęto od 1897 r. w Dźbowie. Powstało Towarzystwo Przemysłowe Brand Hantke. Od 1945 władze PRL-u wzmogły wydobycie rudy dla potrzeb odbudowy kraju ale też dla zbrojeń Układu Warszawskiego, który do roku 1985 zagrażał napaścią na bogaty Zachód Europy i rozpętaniem III wojny światowej. Kopalnie zamykano ostatecznie od 1 lipca 1971 do początku 1974 roku. W głębi ziemi pozostawiono wielki majątek wyposażenia kopalń. Tud tutejszy ciężko pracował w kopalniach rudy a potem w kopalniach śląska.

W XX wieku hitleryzm „pożarł” 65 milionów a komunizm 115 milionów istnień ludzkich.

Oprać. Na podstawie źródeł:
Kroniki dzielnic Częstochowy „Dźbów”, Elżbieta Gumuła, Barbara Rusinek-Nowak
Dzieje parafii Dźbów, mgr Agnieszka Wiklińska – dźbowianka, czestochowa 1996
Konopiska i okolice, Barbara Herba, Częstochowa 2011
Dzieje Konopiska i okolic, Barbra Herba, Konopiska 2004